fbpx

Spółka non profit czy fundacja – co wybrać?

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email

Wiele osób zadaje pytanie: Jaka forma jest korzystniejsza – spółka non profit czy fundacja? W dzisiejszym artykule przedstawię plusy i minusy powyższych form oraz wskażę którą wybrać.

Tak naprawdę non profit to nic innego jak działalność niedochodowa, nienastawiona na zysk, która w ogóle nie jest działalnością o charakterze ekonomicznym.

Zacznijmy od początku, czyli wyjaśnienia czym jest spółka non profit.

Podstawa prawna spółki non profit

Pierwszą istotną informacją jest fakt, iż w polskich aktach prawnych nie znajdziemy definicji legalnej spółki non-profit, co prowadzi do wniosku, że instytucja ta została utworzona przez praktykę.

Zgodnie z art. 151 § 1 k.s.h. spółka z o.o. może być utworzona w każdym celu prawnie dopuszczalnym, chyba że ustawa stanowi inaczej. Cele te mogą być zarówno zarobkowe jak i niezarobkowe. Można przyjąć, że spółka z o.o. może powstać:

  • w celach zarobkowych;
  • w celach gospodarczych niemających charakteru zarobkowego (not for profit);
  • w celu niegospodarczym (non profit).

Utworzenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością możliwe jest w celu zrealizowania przedsięwzięć naukowych, hobbystycznych (np. kolekcjonowania dzieł sztuki) lub innych, a także w celach charytatywnych.

Przyjmuje się, że jeżeli spółka została założona w celach gospodarczych, to z reguły ma ona charakter zarobkowy, możliwe jest jednak także realizowanie w spółce gospodarczych celów non profit (cel gospodarczy, ale niezarobkowy – np. prowadzenie w ramach spółki badań rozwojowych lub utworzenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jako formy stowarzyszenia gospodarczego wspólników)[1].

Możliwość dokonania szerokiego spektrum celów przez spółkę z o.o. sprawia, że stosownie do postanowień umowy spółki wyznaczających jej cel, spółka z o.o. może być zarówno przedsiębiorcą, gdy prowadzi działalność zarobkową, bądź podmiotem non profit, jeżeli jej działalność nie jest nastawiona na osiąganie zysku, a także podmiotem not for profit, o ile poza działalnością niegospodarczą i niezarobkową, ubocznie wykonuje działalność gospodarczą, przeznaczając zysk na osiąganie swoich podstawowych celów.

Niezależnie od kwalifikacji spółki z o.o. z tego punktu widzenia, w myśl art. 36 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym formalnie jest ona zaliczana do przedsiębiorców rozumianych jako podmioty (struktury) podlegające wpisowi do rejestru przedsiębiorców w KRS[2].

Jak założyć spółką non profit?

Tak jak wspomniałem wcześniej w polskich aktach prawnych nie znajdziemy definicji legalnej ani informacji o spółce non profit, dlatego w kwestii powstania spółki non profit sięgamy po k.s.h. i przepisy dot. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (ewentualnie po przepisy spółki akcyjnej, ale zdarza się to bardzo żadko).

Powstanie spółki non profit jest analogiczne jak powstanie spółki z o.o.  Niezbędna jest umowa zawarta w formie aktu notarialnego (lub poprzez system S24), która określać powinna:

  • nazwę i adres siedziby, 
  • przedmiot działalności,
  • wysokość kapitału zakładowego (zgodnie z przepisami, minimalna jego wysokość wynosi 5 tysięcy złotych), 
  • to, czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział, 
  • liczbę i nominalną wartość udziałów, objętych przez poszczególnych wspólników, 
  • czas trwania spółki, jeśli jest założona na czas określony.

W momencie podpisania umowy powstaje spółka z ograniczoną odpowiedzialnością non profit w organizacji. Od tego momentu, w ciągu 6 miesięcy niezbędny jest wpis do Krajowego Rejestru Sądowego.  Następnym krokiem jest dokonanie zgłoszenia do KRS, za pomocą druku KRS-W3, które składane jest do sądu rejestrowego właściwego dla siedziby firmy.

Więcej o umowie spółki z o.o. przeczytasz w naszym kompendium: Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – kompendium wiedzy

A co ze spółką akcyjną?

Zgodnie z doktryną spółka akcyjna może powstać w każdym celu dozwolonym przez prawo. 

Dopuszczalność tworzenia spółki akcyjnej w każdym celu oznacza, że może to być czynione w celu charytatywnym, naukowym itd[3]. Czy spółka akcyjna jest wybierana w przypadku przedsiębiorstw społecznych? W praktyce bardzo rzadko zdarza się, że spółka akcyjna jest wybierana do tego typu przedsiębiorstw ze względu na wysoki kapitał zakładowy i więcej formalności, niż sp. z o.o. 

Korzyści płynące ze spółki non-profit

Ogromnym plusem spółki non-profit jest fakt, iż funkcjonują w oparciu o kodeks spółek handlowych, co oznacza bardzo szeroki zakres działania. Ponadto zapewniają szansę na zdobycie środków, a także są solidnym partnerem biznesowym. Przyznają także możliwość uzyskania 1% podatku dochodowego od osób fizycznych, w związku z otrzymaniem statusu organizacji pożytku publicznego (OPP).

Czy są wady spółki non profit?

Niestety tak. Przede wszystkim spółka non profit to wydatek minimum 5 tysięcy złotych związanych z kapitałem zakładowym. Ponadto niezbędne jest składanie sprawozdania finansowego do urzędu skarbowego i Krajowego Rejestru Sądowego oraz prowadzenia pełnej księgowości. Warto także wskazać, iż spółka non profit wiąże się także z odpowiedzialnością wspólników do wysokości wniesionych udziałów za zobowiązania spółki, a także są na nią nałożone podatki dochodowe dla osób prawnych.

Fundacja

Zgodnie z art. 1 ustawy o fundacjach: „Fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności takich, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami„.

Fundacja jest organizacją pozarządową, która nie działa na rzecz zysku, lecz celu, który powinien być społecznie i gospodarczo użyteczny. Ponadto fundacja posiada kapitał przeznaczony na ten cel. 

Warto także wskazać, iż zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy o fundacjach „Fundacja może prowadzić działalność gospodarczą w rozmiarach służących realizacji jej celów.”

Jak założyć fundację?

Dla powołania fundacji i rozpoczęcia przez nią działalności są następujące kroki:

  1. Ustalenie wysokości funduszu założycielskiego i ustanowienie aktu fundacyjnego,
  2. Opracowanie statutu, czyli dokumentu określającego organizację i sposób działania fundacji,
  3. Zarejestrowanie fundacji w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS).

Plusy fundacji

Fundacja jest zwolniona z opodatkowania przychodów, a także zapewnia możliwość finansowania działań poprzez granty, dotacje środków od osób fizycznych i prawnych (np. zbiórki publiczne, darowizny pieniężne lub rzeczowe). Należy pamiętać, że fundacja chcąca skorzystać ze zwolnienia musi w statucie precyzyjnie określić przedmiot swojej działalności, który powinien wpisywać się w zakres katalogu sformułowanego w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT. 

  Jednakże fundacja, która prowadzi działalność gospodarczą zobowiązana jest do płacenia:

  1. Podatku dochodowego od osób fizycznych, tzw. CIT,
  2. Podatku od towarów i usług (VAT),
  3. Podatku od czynności cywilnoprawnych.

Ponadto fundacja może być założona przez jednego fundatora (osoba fizyczna i prawna), a sama procedura utworzenia i rejestracji fundacji jest szybka i prosta – niezbędne jest złożenie wniosku o rejestrację fundacji do KRS, oświadczenia o utworzeniu fundacji przed notariuszem oraz przyjęcia statutu przez fundatora.

Dużym plusem jest także szansa za uzyskanie środków z odpisów 1% podatku dochodowego od osób fizycznych, pod warunkiem zarejestrowanego sądownie statusu organizacji pożytku publicznego (OPP).

Minusy fundacji

Pomimo ogromnych plusów płynących z fundacji niestety znajdują się także minusy. Prowadzenie fundacji wiąże się z obowiązkiem złożenia corocznego sprawozdania. Istnieje także konieczność zapewnienia społecznej lub gospodarczej użyteczności działania fundacji. 

Podsumowanie

Obie formy są atrakcyjną formą prowadzenia działalności, jednakże biorąc pod uwagę powyższe plusy i minusy korzystniejsze wydaje się założenie fundacji ze względu na szybszy i łatwiejszy sposób rejestracji oraz brak kosztów w postaci, np. kapitału zakładowego, gdzie w przypadku spółki non profit jego uiszczenie jest niezbędne.


[1]Rodzynkiewicz Mateusz, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, wyd. VII, Lex, 2018.

[2] Kidyba Andrzej (red.), Kodeks spółek handlowych. Tom II. Komentarz do art. 151-300, Lex, 2018.

[3] Kidyba Andrzej (red.), Kodeks spółek handlowych. Tom II. Komentarz do art. 301-633, Lex, 2021.

Artykuł powstał przy współpracy zespołu kancelarii Creativa.

Przydał Ci się ten artykuł? Udostępnij go!

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email

Weź udział w dyskusji, napisz komentarz!

Skip to content